(0)
Hotline: 0367 693 699 Email: vuongthiphuongthuy@gmail.com

Liên hệTin tức

Tin tức

Quy trình sản xuất gốm Bát Tràng

Cập nhật: 22-10-2019 11:44:20 | Tin tức | Lượt xem: 0

“Uống chung một chén Bát Tràng

Rồi mai em có sang ngang cũng đành

Áo hồng,men ngọc,tóc xanh

Dòng sông quê mãi long lanh mộng vàng

Ước gì anh lấy được nàng

Để anh mua gạch Bát Tràng về xây.”

 

Nói đến gốm ta không thể không nhắc đến gốm Bát Tràng-một cái tên đã quá quen thuộc với người tiêu dùng trong và ngoài nước. Gốm Bát tràng là tên gọi chung của các loại đồ gốm Việt Nam được sản xuất tại làng Bát Tràng, thuộc xã Bát Tràng, huyện Gia Lâm,Hà Nội

Làng gốm Bát Tràng được hình thành từ thời Lý,trải qua hàng trăm năm với bao thăng trầm lịch sử, bao cuộc đổi thay, đau thương , mất mát vẫn luôn vẹn nguyên sức sống, ngày càng phát triển với những sản phẩm chất lượng kiểu dáng đa dạng phong phú thỏa mãn nhu cầu người tiêu dùng.

Tất nhiên để có thể tạo ra sản phẩm chất lượng như vậy đều nhờ vào những đôi tay khéo léo, tinh tế của những người thợ gốm Bát Tràng say mê, không ngừng sáng tạo, đổi mới. Muốn tạo ra một chiếc bát, bộ ấm chén hay bình hoa… đều phải trải qua rất nhiều công đoạn yêu cầu cao về sự khéo léo tỉ mỉ mà không ai cũng có thể thực hiện được.

Người Bát Tràng truyền nhau kinh nghiệm rằng “Nhất xương, nhì da, thứ ba dạc lò.”, họ quan niệm rằng gốm như một vật thể sống, một vũ trụ thu nhỏ với sự kết hợp hài hòa giữa ngũ hành là kim, mộc, thủy, hỏa, thổ. Có lẽ vì vậy gốm Bát Tràng luôn dẫn đầu trong lĩnh vực sản xuất gốm sứ đến tận bây giờ.     

Quy trình sẳn xuất gốm gồm hai quá trình: quá trình tạo cốt gốm và quá trình trang trí hoa văn,phủ men với nhiều công đoạn phức tạp với kĩ thuật chặt chẽ, chuẩn xác.

Quy trình tạo cốt gốm

Chọn đất, xử lí pha chế đất

Đất sét trắng có độ dẻo cao, khó tan trong nước, hạt mịn, màu trắng xám. Hiện nay nguồn đất sét trắng được thợ gốm chọn lựa ở Hồ Lao, Trúc Thôn.

Qua khâu chọn đất tiếp đến là khâu xử lí pha chế đất. Trong đất thường lẫn các tạp chất cần được loại bỏ hoặc tùy theo từng yêu cầu của sản phẩm mà có cách pha chế đất khác nhau.

Truyền thống tại làng gốm Bát Tràng đất được xử lí ngâm qua bốn bể với các độ cao khác nhau lần lượt là bể đánh cao nhất tiếp đến là bể lắng, bể phơi và bể ủ. Đất sét thô được ngâm từ 3-4 tháng với nước tại bể đánh để phân rã hay theo cách nói dân gian là đất “chín”.

Khi đất đã “chín”,người thợ gốm đánh đất thật đều,mịn sao cho đất hòa vào nước tạo thành hỗn hợp lỏng sau đó tháo xuống bể lắng. Tại đây hỗn hợp ấy từ từ lắng xuống từ đó loại bỏ được tạp chất nổi trên bề mặt và thu được hồ loãng.

Tiếp theo hồ loãng được múc sang bể thứ ba- bể phơi, phơi nắng ba ngày sau đó chuyển sang bể cuối cùng bể ủ, ủ càng lâu càng tốt thông qua phương pháp lên men.

Tạo dáng   

 Hình ảnh người thợ gốm ngồi trên một cái ghế cao hơn bàn rồi dùng chân để quay bàn xoay và dùng đôi bàn tay khéo léo của mình vuốt tạo dáng cho sản phẩm. Đất trước khi đưa vào bàn xoay phải được đánh thật nhuyễn cuốn thành thoi rồi ném để thu ngắn lại sau đó đất lại được gắn chặt vào bàn xoay để nén, kéo cho thật nhuyễn dẻo mới “đánh cử” đất và “ra hương”. Sau đó dùng tay và sành để định hình sản phẩm.

uy nhiên, kĩ thuật này thường phổ biến ở những lò gốm cổ, hiện nay đang dần mai một. Tùy vào mẫu mã sản phẩm mà người thợ gốm có thể đắp nặn một sản phẩm gốm hoàn chỉnh hoặc đắp nặn riêng rẽ rồi ghép lại. Ngoài ra, có thể tạo hình sản phẩm gốm theo khuôn in bằng thạch cao.

Khuôn có cấu tạo từ đơn giản đến phức tạp. Loại đơn giản là khuôn hai mang phức tạp hơn thì nhiều mang, tùy theo hình dáng của sản phẩm định tạo. Phương pháp này có thể tạo ra hàng loạt các sản phẩm giống nhau, đơn giản, giản tiện. Bên cạnh đó còn có các phương pháp khác như đổ rót để tạo dáng sản phẩm.

Phơi sấy và sửa hàng mộc  

Tiến hành phơi sản phẩm mộc sao cho khô mà không bị nứt nẻ, bị biến dạng. Ngày xưa người làng Bát Tràng thường phơi trên giá và để nơi thoáng mát con ngày nay họ còn có thể sấy trong lò. Sản phẩm sau khi đã định hình cần đem “Ủ vóc’’ và sửa lại cho hoàn chỉnh.

Người thợ gốm đặt sản phẩm trên bàn xoay rồi xoay nhẹ, vừa xoay vừa tiến hành các động tác cắt, gọt, bồi đắp, chắp các bộ phận của sản phẩm, khoan lỗ trên các sản phẩm, tỉa lại đường nét hoa văn và thuật nước cho mịn mặt sản phẩm.'

Quá trình trang trí hoa văn và phủ men

Kĩ thuật vẽ   

 Thợ gốm Bát Tràng dùng bút lông vẽ trực tiếp trên nền mộc các hoa văn họa tiết. Công đoạn này đòi hỏi thợ vẽ gốm phải có tay nghề cao, khéo léo, cẩn thận. Đặc biệt các hoa văn họa tiết phải hài hòa với dáng gốm, chính các họa tiết này góp phần tạo nên nét nghệ thuật cho mỗi tác phẩm.

Thợ gốm Bát Tràng đã dùng rất nhiều hình thức trang trí, có hiệu quả nghệ thuật cao như đánh chỉ, bôi men, chảy màu, vẽ men màu…

Chế tạo men  

  Một yếu tố quan trọng tạo nên nét đặc sắc của gốm Bát Tràng là men tro, men nâu. Men được tạo theo phương pháp ướt bằng cách cho nguyên liệu đã nghiền lọc kĩ trộn đều với nhau rồi khuấy tan trong nước đợi lắng bỏ phần nước trong ở trên và bã đọng ở dưới đáy lấy các “dị” lơ lửng ở giữa, đó là lớp men bóng để phủ bên ngoài đồ vật.

Tráng men   

Thông thường, người thợ gốm Bát Tràng chọn phương pháp tráng men trực tiếp lên trên sảm phẩm mộc hoàn chỉnh. Trước khi đem tráng men sản phẩm mộc phải được làm sạch bụi bằng chổi lông.

Kĩ thuật tráng men có nhiều hình thức: Phun men, dội men lên bề mặt gốm cỡ lớn; nhúng men đối với gốm cỡ nhỏ nhưng thông dụng nhất là hình thức láng men ngoài sản phẩm và khó hơn cả là hình thức “Quay men’’ và “Đúc men’’. Đây là những thủ pháp tráng men của thợ gốm Bát Tràng, là kĩ thuật, là nghệ thuật đã được bảo tồn qua nhiều thế hệ hơn nữa đã từng là bí quyết trong nghề.

Sửa hàng men sản phẩm trước khi đưa vào lò nung phải được tiến hành tu chỉnh, xem kĩ xem có chỗ nào khuyết men thì phải bôi men vào các vị trí ấy, cạo bỏ những chỗ thừa men.

Quá trình nung   

 Nung gốm không phải là dễ, khi công việc chuẩn bị hoàn tất đốt lò trở thành công đoạn quyết định sự thành công hay thất bại của mẻ gốm. Vì thế giây phút nhóm lò trở nên thiêng liêng và trọng đại hơn cả đối với người thợ gốm.

Người dân Bát Tràng luôn đề ra người thợ cả cao tuổi nhất trong làng thắp ba nén hương và thành kính cầu mong trời đất và thần lửa phù giúp bí quyết thành công của khâu đốt lò là làm chủ ngọn lửa: Nâng dần nhiệt độ để lò đạt tới nhiệt độ cao nhất và hạ nhiệt đọ từ từ khi gốm chín.

Có nhiều loại lò chuyên sử dụng cho công đoạn này như: Lò ếch, lò đàn, lò bầu, sau    này xuất hiện thêm nhiều lò nung hiện đại, đơn giản khác. Tuy theo từng lò lại sử dụng nhiên liệu khác nhau, tùy hình dáng, kích cỡ của sản phẩm lại có cách sắp xếp khác nhau sao cho sử dụng triệt để không gian trong lò, tiết kiệm được nhiên liệu mà đạt hiệu nhiệt cao.   

Như vậy, muốn tạo ra một sản phẩm chất lượng, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng trong và ngoài nước, người thợ gốm phải bỏ biết bao công sức  

Trân Trọng ! 

➡️Xem thêm : Tại sao gốm Bát Tràng lại được ưa chuộng 

 

zalo